WASHINGTON: Pegawai kanan Amerika Syarikat (AS) mendedahkan butiran utama perjanjian damai dengan Iran ketika Presiden Donald Trump menyatakan kesepakatan itu berpotensi dimeterai seawal “esok”, dalam usaha menamatkan konflik berbulan-bulan di Asia Barat.
Menurut taklimat kepada media, termasuk wartawan antarabangsa, perjanjian berbentuk memorandum persefahaman (MoU) 14 perkara itu merangkumi pelbagai komitmen strategik melibatkan keselamatan, ekonomi dan program nuklear Iran.
Antara perkara paling penting ialah persetujuan kedua-dua pihak untuk menghentikan operasi ketenteraan secara serta-merta dan kekal di semua medan konflik, termasuk di Lubnan.
Langkah ini dilihat sebagai asas utama bagi meredakan ketegangan serantau yang telah meragut ribuan nyawa dan menjejaskan ekonomi global.
AS dan Iran turut bersetuju untuk memulakan rundingan ke arah perjanjian akhir dalam tempoh maksimum 60 hari, dengan kemungkinan lanjutan jika dipersetujui bersama.
Dalam aspek ekonomi, Washington komited untuk menamatkan semua bentuk sekatan terhadap Iran, selain menghentikan sekatan laut yang dikenakan ke atas negara itu dalam tempoh 30 hari selepas perjanjian dimuktamadkan.
AS juga dijangka menarik balik kehadiran tenteranya berhampiran Iran sebagai sebahagian daripada pelaksanaan perjanjian tersebut.
Perjanjian ini turut menetapkan pembukaan semula Selat Hormuz, laluan penting perdagangan minyak dunia, tanpa caj selama 60 hari.
Selepas itu, Iran dijangka bekerjasama dengan negara Teluk untuk merangka perjanjian jangka panjang mengenai pentadbiran laluan tersebut.
Selat itu mengendalikan kira-kira satu perlima bekalan minyak global dan sebelum ini ditutup akibat konflik, sekali gus mencetuskan krisis tenaga antarabangsa.
Selain itu, AS bersama rakan serantau akan membantu mewujudkan dana sekurang-kurangnya AS$300 bilion (kira-kira RM1.2 trilion) bagi tujuan pembinaan semula dan pembangunan ekonomi Iran yang terjejas akibat perang.
Perjanjian tersebut turut mengandungi jaminan bahawa Iran tidak akan memiliki senjata nuklear.
Kedua-dua pihak akan bekerjasama untuk melupuskan bahan uranium diperkaya melalui proses pencairan (down-blending) di bawah pemantauan Agensi Tenaga Atom Antarabangsa (IAEA).
Dalam kenyataan terbaharu, Trump berkata perjanjian itu dijangka disahkan “tidak lama lagi” dan mungkin dimeterai dalam tempoh satu atau dua hari, walaupun beberapa isu teknikal masih perlu diperincikan.
Namun, terdapat percanggahan kenyataan apabila pihak Iran menyatakan rundingan masih berterusan dan tarikh rasmi pemeteraian belum diputuskan sepenuhnya.
Perjanjian ini dilihat sebagai antara perkembangan diplomatik paling penting di Asia Barat dalam beberapa tahun kebelakangan ini.
Ia berpotensi menstabilkan pasaran tenaga global, memulihkan laluan perdagangan utama dan mengurangkan risiko konflik berskala besar di rantau tersebut.
Bagaimanapun, penganalisis memberi amaran bahawa kejayaan sebenar perjanjian ini bergantung kepada tahap pematuhan kedua-dua pihak, khususnya dalam isu sensitif seperti program nuklear dan pelaksanaan penghapusan sekatan.
