TEHRAN: Pelantikan Mojtaba Khamenei sebagai Pemimpin Agung Iran merupakan bentuk peralihan kuasa bersifat turun-temurun yang suatu ketika dahulu pernah ditolak oleh bapanya.

Mojtaba Khamenei, anak kepada Pemimpin Agung Iran, Allahyarham Ali Khamenei telah dilantik menggantikan ayahnya sebagai ketua baharu Republik Islam itu.

Khamenei dinamakan sebagai Pemimpin Agung oleh badan ulama tertinggi, Majlis Pakar Iran dalam satu kenyataan yang diterbitkan sejurus selepas tengah malam pada Isnin. 

Calon lain untuk jawatan tertinggi itu termasuk Alireza Arafi, salah seorang daripada tiga anggota majlis pemangku yang mentadbir negara, tokoh garis keras Mohsen Araki dan juga Hassan Khameini, cucu kepada pengasas Republik Islam pada 1979.

Namun akhirnya, majlis itu memilih Mojtaba Khamenei, 56, sekali gus memilih bentuk peralihan kuasa turun‑temurun yang secara prinsip pernah ditolak oleh ayahnya pada 2024. 

Revolusi Islam sendiri telah menamatkan dinasti diraja berkurun lamanya.

Lahir pada 8 September 1969 di kota suci Mashhad di timur Iran, Mojtaba Khamenei ialah salah seorang daripada enam anak Pemimpin Agung. 

Allahyarham Ali Khamenei terbunuh pada usia 86 tahun lebih seminggu lalu di Tehran ketika gelombang pertama serangan udara AS–Israel yang mencetuskan perang di Asia Barat. 

Disebabkan sikapnya yang jarang menonjol dalam upacara rasmi dan media, tahap pengaruh sebenar Mojtaba Khamenei telah lama menjadi bahan spekulasi hebat dalam kalangan rakyat Iran serta komuniti diplomatik.

Beliau satu‑satunya anak kepada bekas Pemimpin Agung yang memegang kedudukan awam, meskipun tidak pernah menyandang jawatan rasmi.

Ulama itu sering digambarkan sebagai berperanan di belakang tabir, menarik tali di pusat kuasa Iran.

Beliau juga dianggap dekat dengan golongan konservatif, khususnya kerana hubungannya dengan Pengawal Revolusi (IRGC), sayap ideologi ketenteraan Republik Islam.

Hubungan itu bermula sejak khidmatnya bersama unit tempur pada penghujung perang Iran–Iraq yang berlangsung dari 1980 hingga 1988.

Jabatan Perbendaharaan AS mengenakan sekatan terhadap Mojtaba Khamenei pada 2019, ketika penggal pertama Presiden Donald Trump, dengan menyatakan beliau mewakili pemimpin agung “walaupun tidak pernah dipilih atau dilantik ke jawatan kerajaan selain tugas di pejabat bapanya”. 

Ayatollah Ali Khamenei didakwa “mendelegasikan sebahagian tanggungjawab kepimpinannya” kepada anaknya “yang bekerja rapat” dengan pasukan keselamatan Iran “bagi melaksanakan cita-cita serantau yang mengganggu kestabilan dan objektif penindasan dalam negeri” bapanya, menurut kenyataan Perbendaharaan AS.

Penentang turut menuduh beliau memainkan peranan dalam tindakan keras yang ganas selepas pemilihan semula presiden ultra‑konservatif Mahmoud Ahmadinejad pada 2009, yang mencetuskan gerakan protes besar‑besaran.

Dari sudut keagamaan, Mojtaba Khamenei menuntut dalam bidang teologi di kota suci Qom, selatan Tehran, di mana beliau juga mengajar.

Beliau mencapai pangkat Hujjat al‑Islam, gelaran bagi ulama pertengahan — satu aras di bawah gelaran Ayatollah yang disandang oleh bapanya dan oleh pemimpin revolusi Ruhollah Khomeini. 

Isterinya, Zahra Haddad‑Adel, anak kepada bekas Speaker Parlimen, turut dilaporkan terbunuh dalam serangan AS–Israel yang meragut nyawa Pemimpin Agung, menurut pihak berkuasa Iran.

Israel telah mengeluarkan amaran keras kepada Pemimpin Agung baharu dan mana‑mana pihak yang melantiknya, dengan menyatakan bahawa “tangan Negara Israel akan terus menjejaki mana‑mana pengganti dan sesiapa yang berusaha melantik pengganti”.

Majlis Pakar Iran mempunyai 88 ahli yang dipilih setiap lapan tahun.

Badan itu setakat ini hanya mengawasi satu proses peralihan kepimpinan — ketika Khamenei dipilih pada 1989 selepas kematian Khomeini. - Agensi